(Hình minh họa: Pixabay)
Trên lưng thời gian, nhịp vó ngựa lại vang lên, báo hiệu một cái Tết Nguyên Đán mới sắp chạm ngõ. Năm Bính Ngọ chuẩn bị gõ cửa trong cái lạnh se sắt cuối đông, mang theo hương khói bếp, mùi bánh chưng, bánh tét, và nhịp đập rộn ràng của ký ức.
Với tôi, người đã xa quê hơn ba mươi ba năm – mỗi độ Tết Nguyên Đán về không chỉ mở ra một khởi đầu, mà còn là một lần đối diện với nỗi nhớ. Có những năm Ngọ trôi qua trong im lặng xứ người, tôi không được thắp hương trước bàn thờ tổ tiên, không nghe tiếng gà gáy mồng Một, không bước trên con đường làng ướt đẫm sương mai. Nhưng chính trong những lần xa quê ấy, hình ảnh con ngựa – linh vật của chuyển động – lại hiện lên rõ nét, nhắc nhở rằng đời người là một cuộc hành trình dài, và mỗi kẻ xa quê đều đang cưỡi trên lưng thời gian để tìm bến trở về.
Từ thuở bình minh của văn minh, ngựa đã chọn đồng hành với con người. Sáu nghìn năm trước trên thảo nguyên Trung Á, tiếng hí của những chú ngựa đầu tiên được thuần hóa vang lên, mở ra kỷ nguyên khám phá và chinh phục. Vó ngựa của Thành Cát Tư Hãn từng xé nát thảo nguyên, rung chuyển châu lục; ở phương Tây, hiệp sĩ mặc giáp sắt cưỡi ngựa trở thành biểu tượng cho danh dự, lời thề và tinh thần hào hiệp. Mỗi bước vó mạnh mẽ mở ra con đường mới, dẫn con người tiến về phía trước, để lại dấu ấn không thể phai mờ.
Với dân tộc Việt, ngựa còn mang ý nghĩa thiêng liêng hơn: khát vọng tự do, ý chí bền bỉ và tinh thần chiến đấu. Từ ngựa sắt Thánh Gióng phun lửa trừ giặc Ân, đến vó ngựa oai hùng của triều đại Trần truy đuổi giặc Nguyên – Mông, hay những con chiến mã thần tốc của vua Quang Trung, ngựa gắn liền với lịch sử giữ nước. Trên lưng ngựa, cha ông ta không chỉ mang theo gươm giáo mà còn mang theo cả niềm tin rằng quê hương chỉ đứng vững khi con người không lùi bước. Bởi vậy, treo câu chúc “mã đáo thành công” ngày Tết không chỉ cầu tài lộc, mà còn khơi dậy niềm tin vào sức sống, kiên cường và tinh thần không chịu khuất phục.
Theo lịch số Đông Á, Ngọ thuộc hành Hỏa – tượng trưng cho mặt trời ở đỉnh cao, cho năng lượng căng tràn của sự sống. Triết lý ấy nhắc ta: sống là chuyển động. Một con ngựa bị nhốt lâu ngày sẽ thân mòn, chân mỏi; con người nếu an phận trong vùng an toàn cũng sẽ đánh mất khát vọng. “Mã đáo thành công” không phải lời chúc suông, mà là quy luật tồn sinh: dám đi, dám vượt qua gió bụi, thì mới có điều kiện trở về trong vinh quang.
Tết năm Ngọ mang hơi thở của khởi hành. Người ta dọn dẹp nhà cửa không chỉ để sạch sẽ, mà để mở đường cho vận khí mới. Tranh ngựa phi – lục mã, bát mã, tam mã hay độc mã – treo trên tường như lời nhắc nhở: năm mới phải mạnh mẽ hơn, sống phóng khoáng hơn. Nén hương trầm, mâm ngũ quả giữ vẻ tĩnh lặng, nhưng ẩn trong đó là nhịp đập của ước mơ, khát vọng bứt phá. Năm Ngọ vì thế thường là năm của thay đổi, dấn thân và khởi đầu.
Ở nơi quê hương thứ hai của mình, tôi treo trong căn phòng nhỏ bức tranh ba con ngựa phi nước đại – món quà cũ từ quê nhà. Mỗi lần nhìn vào đó, tôi lại thấy con đường đất đỏ tuổi thơ, những chiếc xe ngựa trên dốc đồi Đà Lạt, nơi mà tôi từng trọ học một thời gian, và tiếng vó ngựa như thế đều đặn vọng về từ ký ức. Ba mươi ba năm xa quê, tôi đã đi qua không ít “chặng đường ngựa”: lúc phi nhanh theo khát vọng lập thân, lúc chậm lại vì mệt mỏi, có khi tưởng như gục ngã trước gió ngược tha hương. Những mùa Ngọ vắng quê, tôi vẫn lặng thầm thắp một nén hương tưởng tượng, hướng lòng về tổ tiên, tự hỏi: nếu trở về, mình sẽ mang theo điều gì? Có lẽ là sự chín chắn của kẻ đi xa, và nỗi khát khao được chạm tay lên mảnh đất cũ – nơi thời gian như dừng lại trong hơi gió đồng nội.
Ngựa mạnh mẽ nhưng cần người cầm cương. Con người nhiều năng lượng cũng cần lý trí để không lao vào vực sâu. Trong thời đại khi một ngày như ngàn dặm bước chân, “mã lực” thật sự không nằm ở cơ bắp mà ở tư duy, ở khả năng thích nghi và giữ thăng bằng. Là kẻ đi xa, tôi hiểu rằng nếu không kìm cương cảm xúc, ta sẽ bị cuốn theo dòng chảy hối hả của đời sống.
Ở tuổi bên kia sườn dốc cuộc đời, tôi nhận ra giới hạn của mình. Con ngựa đời tôi không còn tung vó mạnh mẽ như xưa. Đôi chân chậm hơn, hơi thở ngắn hơn, trí nhớ đôi khi hụt nhịp. Sáng thức dậy, tâm còn muốn phi, nhưng thân đã khựng lại. “Lực bất tòng tâm” giờ không còn là nỗi thở than, mà là bài học tuổi già. Tôi từng buồn như con ngựa già đứng bên hàng rào, lặng lẽ dõi theo bầy ngựa trẻ phi qua thảo nguyên. Nhưng rồi nhận ra mỗi chặng đời có nhịp riêng: ngựa trẻ phi để chinh phục, ngựa già bước chậm để gìn giữ. Khi không còn đi xa, ta có thể đi sâu – vào ký ức, tĩnh lặng và lòng biết ơn những năm tháng đã qua.
Giờ đây, tôi không tìm đích đến ồn ào, chỉ mong giữ được “tâm ngựa”: tinh thần không khuất phục, ý chí không buông cương, và trái tim vẫn ấm với đời cùng những điều tử tế. Dẫu bước chân đã chậm, tôi vẫn muốn đi bằng phẩm giá và niềm an nhiên, như kẻ đã đi gần trọn một vòng thảo nguyên đời mình.
Khi Giao Thừa đến, tiếng pháo – dù chỉ còn trong ký ức – vang vọng như tiếng trống thúc quân. Đó là lời gọi của thời gian: “Hãy lên ngựa!” – không phải để trốn chạy quá khứ, mà để mang quá khứ bên mình như hành trang. Mỗi dấu vó trên thảo nguyên đời người là chữ ký của ta vào trang số phận. Có những dặm đường rợp hoa cỏ, cũng có những khúc đầy cát bụi, nhưng chính sự gập ghềnh ấy làm nên giá trị của cả hành trình.
Năm Ngọ gõ cửa, tôi không chỉ chờ đợi vận hội mới mà còn mong hòa giải với chính mình – hòa giải với nỗi nhớ quê, với quãng thời gian không thể quay lui. Tôi ước được sống như con ngựa huyền thoại: không lùi bước trước gió ngược, nhưng cũng biết dừng lại bên dòng suối yên bình. Nếu một ngày được đón Tết năm Ngọ trên mảnh đất quê hương, tôi sẽ đứng thật lâu trước hiên nhà, nghe tiếng gió xuân và tưởng tượng những nhịp vó vọng về từ xa xưa. Khi ấy, tôi sẽ hiểu rằng hành trình ba mươi ba năm xa xứ không phải lạc lối, mà là một vòng phi nước đại của đời người – để rồi, con ngựa thời gian đưa tâm trí tôi trở về nơi mọi khởi đầu mang tên: quê hương.
Chúc mỗi người trong năm Bính Ngọ này có sức khỏe của chiến mã, trí tuệ của kỵ sĩ, và trái tim đủ rộng để vừa đi thật xa, vừa luôn nhớ đường về.
Nhung Le
