Nhà Thơ Phạm Thiên Thư đã viễn du cùng bụi đỏ (1940-2026)
Nhà thơ lớn đã ra đi vào lúc 16g15 phút ngày 7 Tháng Năm 2026, tại nhà riêng ở đường Hồng Lĩnh, Phường Hòa Hưng, Sài Gòn (Quận 10 trước đây).
Những năm cuối đời, nhà thơ Phạm Thiên Thư sống bình an tại tư gia, thường xuyên gặp gỡ bạn yêu văn thơ ở quán cafe nhỏ của mình tại phường Hòa Hưng, TP.HCM. Được biết, linh cữu của ông sẽ được quàn tại nhà tang lễ chùa Vĩnh Nghiêm (P.Xuân Hòa), lễ viếng bắt đầu từ ngày 8-5 (22-3 âm lịch)
Những người yêu âm nhạc để biết đến ông, qua những ca khúc lừng danh mà Phạm Duy đã chuyển soạn, như Em Lễ Chùa Này, Gọi Em Là Đóa Hoa Sầu... quen thuộc thì như Đưa Em Tìm Động Hoa Vàng
Đợi nhau tàn cuộc hoa này
Đành như cánh bướm đồi Tây hững hờ
Nhưng phổ biến nhất trong một giai đoạn, vẫn là Ngày Xưa Hoàng Thị. Thi tài của Phạm Thiên Thư kết hợp cùng âm nhạc biến hóa của Phạm Duy, đã góp vào di sản âm nhạc của người Việt những giai điệu da diết và bất tử.
Xưa tan trường về
Anh theo Ngọ về
Xưa tan trường về
Anh theo Ngọ về
Đôi chân mịt mù
Theo nhau bụi đỏ đường mưa.
Kể lại mối tình thuở thiếu thời, thi sĩ Phạm Thiên Thư cười, lắc đầu "Mỗi lần tan trường, cô ấy ôm cặp đi trước, tôi lẽo đẽo theo sau. Tóc Ngọ bay bay trên đôi vai gầy nhỏ nhắn. Có những hôm trời mưa lất phất, cô ấy đưa cặp lên che ngang đầu. Tôi thấy thương quá, muốn làm một cử chỉ gì đó như là để chở che nhưng… thở mạnh còn không dám, nói chi là…".
Nhưng với tư cách là một nhân sĩ Phật giáo, Phạm Thiên Thư cũng để lại những tác phẩm độc đáo thi hóa kinh Phật, chẳng hạn như bộ Kinh Hiền Ngu (Damamuka Nidana Sutra), với 12.000 câu thơ lục bát, có một không hai trong thi ca Việt Nam. Danh mục thi hóa kinh của ông còn có như Kinh Ngọc (Kinh Kim Cương), Kinh Thơ (Kinh Pháp Cú)...
Ca ngợi nội dung và ngôn từ trong Kinh Hiền Ngu, Hòa Thượng Thích Giác Toàn có viết "Qua những vần thơ đẹp, tác giả đã khéo léo đưa tư tưởng Phật giáo vào tác phẩm của mình: Khổ, không, vô ngã… Tôi nghĩ đây là tác phẩm về Đạo, về đời, xoa dịu những u uất, khổ đau để khuyến khích người ta đi tiếp đường đời bằng thái độ ung dung tự tại trong ý nghĩa chữ Không…."
Năm 1964, đi tìm chốn riêng của mình, nhà thơ Phạm Thiên Thư đi tu, lấy pháp danh là Tuệ Không, sau mười năm ông về làm cư sĩ, và lại ngồi lặng lẽ nhìn cuộc đời, suy ngẫm trong thế giới ồn ào chung quanh, mà đôi khi bị đánh thức bởi tiếng gọi, ông giật mình, chỉ nhìn và cười.
Phạm Thiên Thư đạt rất nhiều giải thưởng thi ca, nhưng giải thưởng lớn nhất của ông là sự hâm mộ và kính trọng của nhiều thế hệ người Việt, đi qua năm tháng vẫn không hề hao gầy. Đặc biệt là màu sắc trong thơ tình của ông là riêng một cõi, không lẫn được với ai. Nhận định về thơ của Pham Thiên Thư, nhà văn Võ Phiến có viết "“Tình yêu của ông (Phạm Thiên Thư) thật tội nghiệp. Không phải nó tội nghiệp nó đáng thương vì ông bị hất hủi, bị bạc tình, bội phản, vì ông gặp cảnh tuyệt vọng v.v… Không phải thế. Tội nghiệp là vì bên cạnh các mối tình vời vợi của ông lúc nào cũng thấp thoáng cái ám ảnh của kiếp sống mong manh, của cuộc thế vô thường, của cảnh đời hư ảo.”
Tuấn Khanh
------------
* "Ai mang bụi đỏ đi rồi“ nhưng những gì ông đã gửi lại thế gian thì luôn ở lại trong ký ức.
Vĩnh biệt và đưa tiễn ông về nơi thênh thang trời đất.
Nguồn:
**************************
Ai Mang Bụi Đỏ Đi Rồi…
(Kính viếng hương hồn Thi sĩ, Hiền sĩ Phạm Thiên Thư)
Ngày xưa, tuổi mới lớn, thưở chớm yêu và hò hẹn, lần đầu nghe ca khúc “Ngày Xưa Hoàng Thị...” của nhạc sĩ Phạm Duy phổ thơ Phạm Thiên Thư, khi đến phần điệp khúc: “Xưa theo Ngọ về/ Mái tóc Ngọ dài/ Hôm nay đường này/ Cây cao hàng gầy/ Đi quanh tìm hoài/ Ai mang bụi đỏ đi rồi/ Ai mang bụi đỏ đi rồi/ Ai mang bụi đỏ đi rồi...”, bỗng bàng hoàng cảm xúc, một cảm giác trống vắng, tiếc nuối… buồn mênh mang! Thì hôm nay, khi mái tóc đã ngả màu mây trắng, bất chợt nghe tin một người bạn già tại Sài Gòn báo tin, thi sĩ Phạm Thiên Thư vừa từ trần, lúc 16g15 phút, ngày 07 tháng 5 năm 2026 tại nhà riêng, ở đường Hồng Lĩnh, quận 10 Sài Gòn, hưởng thọ 87 tuổi. Lòng lại bàng hoàng cảm xúc, tiếc thương ông, một thi sĩ, hiền sĩ tài hoa, đã như hạt bụi bay vào cõi thiên thu, cực lạc…
Thi sĩ, hiền sĩ Phạm Thiên Thư tên thật là Phạm Kim Long, sinh ngày 01 tháng 01 năm 1940 tại Lạc Viên, Hải Phòng, nhưng quê nội ở Thái Bình và quê ngoại ở Bắc Ninh. Năm 1954, ông cùng gia đình vào Nam và sống ở Sài Gòn cho đến nay. Từ năm 1964 đến 1973, ông là tu sĩ Phật giáo, nổi tiếng là người có tài “Thi hóa kinh Phật”, ông đã chuyển các bộ kinh “ Kim Cương, Pháp Cú, Hiền Ngu v.v...” thành thơ để dễ đọc và dễ thuộc. Tập thơ đầu tiên ông in là tập “Thơ Phạm Thiên Thư” năm 1968, kế đó là tập “Động Hoa Vàng” năm 1971, tập “Đoạn Trường Vô Thanh“, tức “Hậu truyện Kiều” năm 1972. Năm 1973 ông đạt giải thưởng VNCH với tác phẩm “Đoạn Trường Vô Thanh” do Tổng Thống trao tặng.
Song ấn tượng nhất với giới sinh viên, học sinh và trí thức thời bấy giờ, có lẽ là những bài thơ của ông được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc như các ca khúc “Ngày Xưa Hoàng Thị”, “Đưa Em Tìm Động Hoa Vàng”, “Em Lễ Chùa Này”, “Gọi Em Là Đóa Hoa Sầu”... Riêng bài “Ngày Xưa Hoàng Thị…” đã làm tốn công sức và nhiều tranh cãi, bút mực của báo chí thời đó với câu hỏi “Ai là Hoàng Thị Ngọ?”, và cũng có rất nhiều cô tự nhận mình là “Ngọ” của Phạm Thiên Thư! Song ông vẫn không hề… bật mí cho đến nay với lý do “để cho gia đình Ngọ hạnh phúc và êm ấm”!
Tôi vinh hạnh gặp ông lần đầu tiên ở tòa soạn giai phẩm Phương Đông ở Sài Gòn, cách đây đã hơn 50 năm. Lúc ấy tôi ngưỡng mộ ông, và làm bài thơ tặng ông, được Phương Đông in ở số sau đó. Lần thứ 2 gặp ông là năm 1990, cùng với anh Hàn Tấn Quang tại tòa soạn tạp chí Kiến Thức Ngày Nay, lúc này thi sĩ Phạm Thiên Thư đã chuyển sang nghiên cứu môn Dưỡng sinh và Điện công Phatatha (Pháp, Tâm, thân) để chữa bệnh cứu người! Song ông cũng sôi nổi bàn chuyện văn chương và hứa hẹn sẽ in tập “ Tự điển cười” (gồm những bài tứ tuyệt gọi là Tiếu liệu pháp)…
Ảnh người viết cung cấp
Năm 2019, về Sài Gòn, tôi đã ghé thăm ông tại quán cà phê “Hoa Vàng” ở cư xá Bắc Hải, lúc này trí nhớ ông cũng đã kém, nhưng nhắc chuyện cũ ông vẫn nhớ và nói cười góp chuyện, song đôi lúc lại cầm tẩu thuốc lên nhả khỏi và tư lự như nhập thân vào cõi nào xa lắm. Tôi thầm nghĩ, có lẽ lúc vắng khách, nhìn tên quán, nhìn ánh nắng sớm mai hay lúc chiều tà, vàng óng ánh, chắc ông sẽ liên tưởng đến những câu thơ của mình: “Rằng xưa có gã từ quan/ Lên non tìm động Hoa Vàng ngủ say...” và thấy mình thuở xưa xa lắc: “Phố ơi muôn thuở/ Giữ vết chân tình/ Tìm xưa quẩn quanh/ Ai mang bụi đỏ...” (Ông không viết “Ai mang bụi đỏ đi rồi”) Song Phạm Duy thuở ấy đã thêm vào hai từ “đi rồi” và láy đi láy lại 3 lần trong ca khúc như một sự khẳng định bất biến, cái nghiệt ngã và thời gian… Giờ thì ông đã “nhập” vào “Động Hoa Vàng” của ông xưa, như hạt “bụi đỏ” mà “Như Lai” đã mang ông đến với cõi trần và “mang ông đi” rồi… vào cõi an nhiên tịnh độ…
Bái vọng và tiễn biệt ông về với nơi ông từng mơ tưởng: “Mai anh chết dưới cội đào/ Khóc anh xin nhỏ lệ vào thiên thu…”.
Katy, TX 07/05/2026
Trần Hoàng Vy
Trần Hoàng Vy
*************
Một Nén Nhang Cho Phạm Thiên Thư
Hình chụp ở Lăng Ông Bà Chiểu, từ trái qua phải: Đoàn Vị Thượng, một Việt kiều, Phạm Thiên Thư, Bùi Chí Vinh và Hương Lan (đang có bầu Bùi Vương)
Được biết thi sĩ Phạm Thiên Thư đã qua đời vào lúc 16 giờ 15 phút ngày 7-5-2026 tại nhà riêng trên đường Hồng Lĩnh, phường Hòa Hưng, quận 10 cũ, hưởng thọ 87 tuổi. Linh cữu ông sẽ quàng tại chùa Vĩnh Nghiêm, Sài Gòn.
Chỉ cần vài thông tin vỏn vẹn ấy là bao kỷ niệm ngày cũ hiện về. Ngày đầu tiên tôi gặp ông dữ dội như một cuộc tao ngộ chiến giữa cơn mưa sùi sụt.
Năm 1980 tôi được nghỉ phép mặc đồ bộ đội rách xác xơ đi lang thang cùng võ sư Hoàng Linh qua đường Lý Chính Thắng (tức Yên Đổ cũ). Hoàng Linh là bạn giang hồ của tôi, anh là con trai nhà văn Hoàng Ly và là em vợ Phạm Thiên Thư lúc đó. Cũng cần mở ngoặc đơn chỗ này để nói về nhà văn chuyên viết truyện đường rừng Hoàng Ly với những tác phẩm khét tiếng đăng nhiều kỳ trên các nhật báo Sài Gòn trước 1975 như Lửa Hận Rừng Thiêng, Giặc Cái, Một Thời Ngang Dọc…
Cuối cùng khi dừng chân, Hoàng Linh giới thiệu tôi với Phạm Thiên Thư đang mở tiệm hớt tóc và bỏ mối rượu ngay trên đường này. Cuộc hội ngộ diễn ra y chang truyện kiếm hiệp của Kim Dung. Ngoài trời mưa tầm tã, bên trong tiệm Phạm tiên sinh ngừng hớt tóc cho vị thân chủ mặt mũi kỳ dị và kéo vị ấy ngồi xuống rót chai rượu màu xanh tiếp tôi và Hoàng Linh. Sau tuần rượu đầu đàm đạo về thơ, vị khách lạ đứng dậy chỉ vào mặt tôi và phán “Tuổi Giáp Ngọ phải không, sanh vào cuối tháng 9 âm lịch phải không, chào đời nửa đêm phải không?”. Rồi ông ta đứng dậy bỏ đi một mạch. Lời phán của kẻ dị nhân khiến tôi hoang mang nhưng hai anh em Phạm Thiên Thư, Hoàng Linh chỉ khẽ gật gù khoái trá. Đến giờ này tôi vẫn chưa hiểu dị nhân đó là ai và tại sao chỉ sau một quẻ Dịch ông ta lại biết ngày giờ năm sinh tháng đẻ của tôi trong khi cả bàn không ai biết. Hôm đó trong lúc cụng ly nghe Phạm tiên sinh thố lộ về cuộc đời trôi nổi lên voi xuống chó của ông làm tôi ngậm ngùi vô tận. Tôi thừa biết họ Phạm sở trường về thơ bốn chữ nên ứng khẩu tặng ông bài thơ cùng thể loại mà ông ưa thích. Trong đó tôi có nhắc đến tác phẩm Đoạn Trường Vô Thanh xuất bản năm 1969 của ông từng đoạt giải Nhất Văn Chương Toàn Quốc năm 1973 tại miền Nam Việt Nam. Bài thơ tặng ông như sau…
Ghẹo Phạm Thiên Thư
Rượu Phạm Thiên Thư
Thơ Bùi hiền sĩ
Một chén càn khôn
Đất trời túy lúy
Tưởng huynh tên “Thị”
Nên mới vào chùa
Dè đâu tửu sắc
Cũng ghiền nam mô
Huynh giữ một bồ
Chứa toàn thịt chó
Ta giữ bồ kia
Chứa toàn tín nữ
Vì huynh quân tử
Như Nhạc Bất Quần
Ta đành tiểu tử
Như Điền Bá Quang
Tiếu Ngạo cung đàn
Một gian lều cỏ
Huynh mới bẻ gươm
Ta còn mãi võ
“Đoạn Trường” hai chữ
Huynh ngâm nát lòng
“Vô Thanh” đâu chứ
Cửa thiền huynh trông
Ta con nhà tông
Giống lông giống cánh
Quen ngủ chiếu rơm
Dùng cơm khổ hạnh
Gặp chiều mưa lạnh
Chén tạc chén thù
Đem thơ tặng Phạm
Chẳng cần Thiên Thư!
Bùi Chí Vinh
