hình trên net
Trong những năm tháng tuổi thơ, tôi đã là một đứa bé hạnh phúc. Càng lớn lên, càng nghĩ lại, tôi càng biết ơn ông nội tôi biết bao. Bằng sự nghiêm khắc và bằng chính tấm lòng, ông nội tôi, một Nho sinh tham dự kỳ thi Hương cuối cùng của triều đình nhà Nguyễn năm 1916, đã cho tôi nhiều, quá nhiều, những giá trị tinh thần, mà cho tới nay, tự xét lại mình, tôi thấy tôi không có đủ những thứ ấy để trao gửi lại cho lớp đàn em.
Không biết có phải là do chủ quan hay do xã hội thay đổi nhanh quá mà tôi trở thành kẻ lạc hậu, nhưng tôi vẫn thấy có quá nhiều giá trị tinh thần bị mai một, và tôi vẫn nghĩ rằng, sống trong một thế giới không ngừng biến động như thế này, làm sao chúng ta lại có thể không cần đến một Quê nhà? Làm sao chúng ta có thể không để tâm hồn hướng về một chốn quê hương thanh bình? Hiểu theo chiều hướng đó, quê nhà không chỉ là nơi chúng ta đã sinh ra, đã lớn lên trong những năm tháng thơ dại, cái quê nhà ấy đối với hầu hết những người sống xa quê, quả là đáng nhớ, là chốn ta hằng muốn quay về với bao hoài niệm nhớ mong. Nhưng quê nhà còn mang một ý nghĩa khác, quê nhà còn là một thế giới khác. Đó chính là cõi Quê hương Thanh bình trong đời sống tâm linh. Và đó mới chính là con đường chúng ta phải đi tìm, là nơi chốn ta phải đến. Nếu tôi nhớ không lầm thì trong những di sản văn học thời Lý-Trần, cái chốn quê nhà đó cũng đã từng được nhắc đến. Câu thơ của vị vua đầu nhà Trần: “Vĩnh vi lãng đãng phong trần khách. Nhật viễn gia hương vạn lý trình” (Lãng đãng phong trần thân đất khách, Xa quê ngày tháng mãi lênh đênh - Trần Thái Tông, Bài Kệ Núi (số 1) chính là muốn nói đến cái quê hương tâm linh, cái quê chung của nhân loại, mà nếu con người cứ mải mê trên những nẻo đường phù hoa thì lối về sẽ lại càng xa vạn dặm.
Không biết tự bao giờ, tâm hồn tôi đã đồng hóa Quê nhà với một màu nắng. Chỉ biết rằng, trong những quãng đời mà tinh thần phải chịu nhiều nỗi trầm luân, trong những hồi đắng cay, lạc lõng nhất vì sự đảo lộn, lọc lừa, phản bội, tâm hồn tôi vẫn luôn được cứu vớt bởi một màu nắng ở chốn quê nhà.
Năm đó tôi đang học lớp Đệ Ngũ (lớp 8), ở trường Trung Học Trần Quý Cáp tại phố cổ Hội An. Một buổi trưa trong những ngày giáp Tết, đi chơi về muộn, tôi không vào nhà mà ngồi lại trên bậc thềm trước mái hiên, khi cả nhà đã ngủ trưa. Tôi ngồi im lặng và nhìn ra những luống cải Tần Ô của mẹ tôi, nơi có những con bướm vàng bay về lượn trên những vồng cải hoa vàng. Lúc ấy, trời đang nắng dịu. Trong một phút giây bất chợt, tôi bị choáng ngợp bởi màu nắng vàng lụa, mềm như tơ kia. Rồi đột nhiên lòng tôi trào lên một cảm xúc dạt dào khó tả. Tôi vừa thấy lòng bâng khuâng rạo rực một tình yêu bồng bột đắm say, như vừa chạm tới được cánh cửa của một thế giới mới, cái thế giới trước đó tôi chưa từng biết; đồng thời, lòng tôi cũng vừa như có một nỗi buồn không thể gọi tên. Cảm xúc ấy dạt dào, mãnh liệt đến độ làm tôi bàng hoàng. Tôi ngồi im giờ lâu, tâm hồn vừa bị xáo động mãnh liệt, tưởng bị ném vào một cõi xa lạ hoàn toàn, mà lại vừa thấy ngập tràn một niềm hạnh phúc thanh thản vô bờ. Phải chăng cái giây phút ấy chính là thời điểm khởi đầu cho những suy niệm về lẽ đời, về phận người trong tôi? Tôi cũng không biết nữa. Nhưng nhiều năm tháng về sau, khi đã lưu lạc tha phương, đã xa hẳn mái nhà, vuông sân có những luống cải hoa vàng của mẹ, sâu mãi vào tận những góc mông lung, tăm tối nào đó của ký ức, tưởng đã quên hẳn, quên mãi, bỗng nhiên một ngày nọ, nỗi cảm xúc xưa đột ngột sống lại, mãnh liệt và ray rứt. Và từ đó, tôi không bao giờ quên được màu nắng của năm xưa.
Rồi mỗi năm, cứ đến những ngày giáp Tết, dù lưu lạc nơi đâu, lòng tôi vẫn sống lại dạt dào màu nắng cũ, vẫn như còn ngửi được cái mùi hương nồng nàn quyện trong gió của ánh nắng vàng nhẹ như tơ kia. Phải chăng đó chính là sự hòa trộn diệu kỳ của cả hương đất và hương lòng? Và mới trong những ngày giáp Tết vừa rồi đây thôi, ngồi với một người bạn gái, trong một mảnh vườn bên bờ một con sông nhỏ, giữa bữa ăn trưa, tôi lại nhìn thấy và sống lại với màu nắng năm xưa, trước thềm nhà cũ, trong khoảng sân có những luống cải hoa vàng của mẹ tôi. Không tự ngăn được, tôi đã đem kể với người bạn. Có lẽ người bạn trẻ ấy không thể nào cảm nhận hết được, chia sẻ hết được, và có lẽ cái cảm xúc năm ấy cũng đã không còn trọn vẹn, hay đúng hơn tôi không còn sống lại trọn vẹn được, dù chỉ trong phút giây, cái buổi trưa man mác buồn mà ngập tràn hạnh phúc kia. Nhưng nỗi hoài niệm thì vẫn canh cánh bên lòng. Và tôi biết rằng, ý niệm thời gian sẽ luôn là nỗi ám ảnh của con người. Con người vốn sợ sự mất mát, nhưng đồng thời cũng lại luôn ý thức sâu sắc về những mất mát của đời mình. Tâm hồn chúng ta chính là thời gian vừa mất đi mà cũng là thời gian còn ở lại. Theo tôi, ý niệm thời gian trong tâm hồn chúng ta chính là ý niệm của một thứ thời gian nối kết (temps lier).
Chính sự trộn lẫn giữa quá khứ và hiện tại ấy đã làm nên tình yêu trong chúng ta. Và đâu phải là tình cờ khi có người cho rằng, Tình yêu chỉ có thể giữ được vẻ đẹp, sức mạnh và sự quyến rũ của nó, nếu óc thông minh và trí tưởng tượng có được một sự sáng tạo nào đó thêm vào cho tình yêu.
Như một cuộc hôn phối trái ngang, tâm hồn chúng ta là biểu hiện của con đường ra đi gặp gỡ lối trở về. Tâm thức con người nhiều khi là chiếc cầu nối liền giữa thực và mộng, sáng và tối, ẩn và hiện. Giữa mong manh và vĩnh cửu, nhìn trên một góc độ nào đó, không hề là sự đối lập, mà đó thường chính là sự song lập. Đi tìm một quê hương thanh bình, thực ra, là cuộc hành trình của con người đi tìm bản thể...
Tần Hoài Dạ Vũ
Nguồn: https://vietvanmoi.fr
